🇵🇱 If you prefer to read in Polish — scroll below.

A few years ago, I thought entrepreneurs fell into two groups.

The first group said:

“I figured everything out on my own. Others should do the same.”

The second group looked at it differently:

“I’ve already paid for some of those mistakes. Maybe someone else doesn’t have to pay for them twice.”

For many years, I was focused on building my company, developing products, and supporting my team. Mentoring was not something I spent much time thinking about. Only later did I realize that sharing experience is a natural responsibility that comes with walking a longer road.

Today, I mentor a young entrepreneur. Before that, I supported a few other people who were starting their own businesses. I also try to be a mentor to my children.

Not because I know all the answers.

Quite the opposite.

Because I remember very clearly what it felt like not to know them.

I remember poorly negotiated contracts and the expensive consequences that appeared months later.

I remember strategic decisions that looked sensible until reality arrived.

I remember investments that did not work out as planned.

I remember months when the question was not how to grow the company, but whether the company would make it through the next quarter.

Lessons like these stay with you forever.

That is why I believe mentoring matters.

Not because someone needs another person to make decisions for them.

Not because people should be protected from every mistake.

And certainly not because the road can be shortened.

Every entrepreneur must walk their own path. They must take responsibility for their own decisions and learn from their own experiences.

However, there is a significant difference between scraping your knee and breaking your nose.

That is where I see the role of a mentor.

A mentor is not there to prevent every fall.

A mentor is there to point out the places where others have already fallen before.

I often think of mentoring as a map of reefs and shallow waters. Even with the best map, you still have to sail the ship yourself. But knowing where the dangers are greatly improves your chances of reaching the destination safely.

Responsibility Often Starts With a Single Number

A few months ago, I was discussing pricing with a young entrepreneur.

At first glance, the topic seemed simple. Product cost, material cost, margin, and a spreadsheet.

Nothing unusual.

Yet within minutes it became clear that one number depended on dozens of other decisions.

Did the supplier calculate the costs correctly?

Were transportation costs included?

Had we considered currency risk?

Did we account for potential claims and returns?

Did we include the time of every person involved in the project?

Would the project remain profitable if some assumptions proved wrong?

At some point, the conversation stopped being about pricing.

It became a conversation about responsibility.

Because behind every incorrect calculation there are real people.

Their families.

Their financial obligations.

Their sense of security.

Their ability to sleep peacefully at night.

This is the moment when entrepreneurship stops being a numbers game.

It becomes a responsibility toward others.

And that is something no textbook can fully teach.

Understanding the Value of Work and Money

There is another lesson I try to pass on to younger entrepreneurs.

When I was seventeen, I traveled to Norway.

There were no smartphones.

No Google Maps.

None of the conveniences that seem normal today.

For an entire month I painted houses, trimmed bushes, carried soil, and dug trenches for cables.

Fourteen hours a day.

Seven days a week.

What I gained from that experience was much more valuable than the money I earned.

I learned the true value of money.

Since then, every dollar, euro, or złoty carries a meaning beyond its numerical value. I see it through the lens of time, effort, responsibility, and personal choice.

A few months ago, I shared this story with a young entrepreneur.

Shortly afterward, he sent me a message:

“Money is a reflection of the time we dedicate to earning it. If I respect my time, I should respect my money as well.”

I remember reading that message and thinking:

Exactly.

That was the point.

A healthy relationship with money does not begin in Excel.

It begins with understanding how much of our lives is invested in every financial decision we make.

Sometimes Perspective Matters More Than Advice

Several months ago, I sent the same entrepreneur a podcast about Tadeusz Kościuszko, which I had the pleasure of listening to on Spotify:

Lepiej Teraz Tadeusz Kościuszko

I was surprised by how much wisdom can still be learned from someone who lived more than two hundred years ago.

Kościuszko was courageous, resilient, and remarkably creative. He operated in circumstances that make many of our modern-day challenges look relatively small.

That led me to an interesting realization.

Very often, people do not need new answers.

They need a different perspective.

A delayed shipment.

A lost customer.

A failed negotiation.

A bad investment.

The problems themselves do not disappear.

What changes is the way we look at them.

And the way we look at them often determines the quality of our decisions.

Mentoring frequently involves helping someone see the same challenge through a wider lens.

“Don’t Worry. It Will Pass.”

A similar lesson came during a sailing trip in the Masurian Lakes.

A strong wind arrived.

Dark clouds rolled in.

Rain started pouring down.

One of the crew members looked at the sky and shouted:

“Oh no, hail!”

The captain calmly replied:

“Don’t worry. It will pass.”

That sentence stayed with me for a long time.

Because entrepreneurship often looks exactly like that.

A storm arrives.

A problem appears.

Something goes wrong.

And people immediately look at the leader.

They do not expect miracles.

They do not expect you to stop the wind.

They expect calm.

Over the years, I have come to believe that one of the most important leadership skills is the ability to maintain perspective, humor, and emotional balance when circumstances are difficult.

Crises are inevitable.

The real question is not whether they will arrive.

The real question is how we choose to respond when they do.

People Always Come Before Spreadsheets

Mentoring is not only about business knowledge.

It is also about standards and values.

A few months ago, for International Women’s Day, I prepared small gifts for the women working in our company. Each desk received a flower, a small teddy bear, and a few personal words written specifically for that individual.

It was nothing expensive.

Nothing spectacular.

Just a few minutes of genuine attention.

Someone could argue that gestures like these do not increase sales.

They are probably right.

But after many years in business, I have learned that company culture is rarely built through strategy presentations.

It is built through everyday interactions.

Through listening.

Through appreciation.

Through gratitude.

Through giving someone your full attention without constantly checking your phone.

People often ask me what the secret is to building a great team.

I do not think there is a secret.

I simply notice one common trait among great leaders.

They are genuinely interested in people.

Why Do I Spend Time Mentoring?

From time to time, people ask me why I dedicate time to mentoring.

It is a fair question.

We all have our own businesses, goals, responsibilities, and challenges.

I could easily spend that time on another project or another business opportunity.

As I get older, however, I increasingly understand that not everything valuable produces a direct financial return.

Some things provide something far more meaningful.

A sense of purpose.

A sense of contribution.

A sense that someone else avoided a mistake that once cost you dearly.

I genuinely believe that stronger communities are built one person at a time.

One conversation.

One thoughtful question.

One hour invested in helping another human being grow.

Final Thoughts

Today, I see mentoring much more simply than I once did.

It is not a program.

It is not a strategy.

It is not a business model.

It is a form of human responsibility.

If life has taught me something useful and I can pass a portion of that experience to someone else, then I should do so.

Not to make their journey easier.

But to ensure that some lessons do not come at an unnecessarily high price.

Because a mentor does not give answers.

A mentor helps people ask better questions.

And sometimes a mentor simply reminds us that even the biggest storm eventually passes.

Captain C 🚀

Mentor nie daje odpowiedzi. Pomaga zadawać lepsze pytania

🇬🇧 If you prefer to read in English — scroll above.

Kilka lat temu wydawało mi się, że przedsiębiorcy dzielą się na dwie grupy.

Pierwsza mówi:

„Sam doszedłeś do wszystkiego. Niech inni też sobie poradzą.”

Druga patrzy na to inaczej:

„Ja już zapłaciłem za część błędów. Może ktoś nie będzie musiał płacić za nie drugi raz.”

Przez wiele lat byłem skupiony głównie na rozwijaniu firmy, zespołu i produktów. Nie zastanawiałem się szczególnie nad mentoringiem. Dopiero z czasem zrozumiałem, że przekazywanie doświadczeń jest naturalną konsekwencją każdej dłuższej drogi przedsiębiorcy.

Dzisiaj jestem mentorem młodego przedsiębiorcy. Wcześniej wspierałem kilka innych osób rozpoczynających własne biznesy. Staram się również być mentorem dla moich dzieci.

Nie dlatego, że znam odpowiedzi na wszystkie pytania.

Wręcz przeciwnie.

Dlatego, że bardzo dobrze pamiętam momenty, kiedy sam ich nie znałem.

Pamiętam źle podpisane umowy i koszty, które pojawiały się wiele miesięcy później.

Pamiętam nietrafione inwestycje i decyzje strategiczne, które wydawały się rozsądne tylko do momentu zderzenia z rzeczywistością.

Pamiętam miesiące, kiedy przedsiębiorca nie zastanawia się nad rozwojem firmy, ale nad tym, czy uda się bezpiecznie przejść przez kolejny kwartał.

Takie lekcje zostają z człowiekiem na zawsze.

Dlatego wierzę, że mentoring ma sens.

Nie po to, aby podejmować decyzje za kogoś.

Nie po to, aby wyręczać.

Nie po to, aby skracać drogę.

Każdy przedsiębiorca musi przejść własną drogę. Musi samodzielnie ponieść odpowiedzialność za część swoich decyzji i wyciągnąć z nich własne wnioski.

Widzę jednak ogromną różnicę pomiędzy zwykłym potknięciem a błędem, który może kosztować lata pracy.

Rolą mentora nie jest chronić przed każdym upadkiem.

Rolą mentora jest pokazać miejsca, w których inni rozbili już sobie nos.

Lubię myśleć o tym jak o mapie raf i mielizn. Nawet mając najlepszą mapę trzeba samodzielnie prowadzić okręt, ale świadomość zagrożeń znacząco zwiększa szanse na bezpieczne dotarcie do celu.

Odpowiedzialność zaczyna się od jednej liczby

Kilka miesięcy temu rozmawiałem z młodym przedsiębiorcą o wycenach.

Temat wydawał się prosty. Cena produktu, koszt materiałów, marża i budżet.

Po kilkunastu minutach rozmowy okazało się jednak, że za jedną liczbą stoi kilkadziesiąt innych decyzji.

Czy dostawca poprawnie policzył wszystkie koszty?

Czy uwzględniono transport komponentów?

Czy w kalkulacji znajduje się ryzyko kursowe?

Czy przewidziano reklamacje i nieprzewidziane koszty?

Czy policzono czas pracy wszystkich osób zaangażowanych w projekt?

Czy projekt pozostanie rentowny, jeśli część założeń okaże się błędna?

W pewnym momencie rozmowa przestała dotyczyć ceny.

Zaczęła dotyczyć odpowiedzialności.

Bo za każdą błędną kalkulacją stoją później ludzie.

Ich rodziny.

Ich bezpieczeństwo.

Ich kredyty.

Ich spokojny sen.

Właśnie wtedy przedsiębiorczość przestaje być grą w liczby, a staje się odpowiedzialnością za innych ludzi.

Tego nie da się nauczyć wyłącznie z podręcznika.

Wartość pracy i pieniądza

Jest jeszcze jedna lekcja, którą staram się przekazywać młodszym przedsiębiorcom.

Kiedy miałem siedemnaście lat pojechałem do Norwegii.

Nie było smartfonów, map Google ani wygód, które dzisiaj wydają się oczywiste.

Przez miesiąc malowałem domy, przycinałem krzewy, przenosiłem ziemię i kopałem rowy pod kable.

Po czternaście godzin dziennie.

Siedem dni w tygodniu.

Tamta praca nauczyła mnie czegoś znacznie ważniejszego niż zarabianie pieniędzy.

Nauczyła mnie ich wartości.

Od tamtej pory każdą złotówkę widzę przez pryzmat czasu, wysiłku i odpowiedzialności.

Kilka miesięcy temu opowiedziałem tę historię młodemu przedsiębiorcy. Niedługo później napisał do mnie wiadomość:

„Pieniądze są odzwierciedleniem poświęconego czasu. Skoro szanuję swój czas, powinienem z szacunkiem traktować również pieniądze.”

Pomyślałem wtedy, że dokładnie o taką refleksję chodziło.

Zdrowe podejście do pieniędzy nie zaczyna się od Excela.

Zaczyna się od zrozumienia, ile naszego życia kosztuje każda decyzja.

Perspektywa często jest ważniejsza niż odpowiedź

Kilka miesięcy temu wysłałem temu samemu przedsiębiorcy podcast o Tadeuszu Kościuszce, który miałem przyjemność przesłuchać na Spotify:

Lepiej Teraz Tadeusz Kościuszko

Zaskoczyło mnie, jak wiele można nauczyć się od człowieka żyjącego ponad dwieście lat temu.

Kościuszko działał w czasach, przy których większość naszych codziennych problemów wygląda jak niewielkie niedogodności.

Pomyślałem wtedy, że bardzo często nie potrzebujemy nowych odpowiedzi.

Potrzebujemy nowej perspektywy.

Opóźniona dostawa.

Utracony klient.

Nieudane negocjacje.

Nietrafiona inwestycja.

Problemy nie znikają.

Zmienia się natomiast sposób, w jaki na nie patrzymy.

A sposób patrzenia często decyduje o jakości decyzji.

„Spokojnie, zaraz przejdzie”

Podobną lekcję dostałem podczas rejsu po Mazurach.

Nagle pojawił się silny wiatr i ściana deszczu. Jeden z uczestników spojrzał w niebo i krzyknął:

– O kurde, grad!

Kapitan odpowiedział spokojnie:

– Zaraz przejdzie.

To zdanie zostało ze mną na długo.

Bo przedsiębiorczość bardzo często wygląda właśnie tak.

Przychodzi sztorm.

Pojawia się problem.

Coś nie idzie zgodnie z planem.

Ludzie wokół nas nie oczekują wtedy cudów.

Nie oczekują, że zatrzymamy wiatr.

Oczekują spokoju.

Przez lata zauważyłem, że jedną z najważniejszych kompetencji lidera jest umiejętność zachowania dystansu, poczucia humoru i równowagi wtedy, kiedy sytuacja nie wygląda dobrze.

Kryzysy są nieuniknione.

To nie kwestia tego, czy się pojawią.

To kwestia tego, jak na nie odpowiemy.

Ludzie zawsze przed tabelkami

Mentoring nie dotyczy wyłącznie biznesu.

Dotyczy również standardów i wartości.

Kilka miesięcy temu z okazji Dnia Kobiet przygotowałem dla kobiet pracujących w naszej firmie drobne upominki. Na każdym biurku pojawił się kwiatek, mały pluszowy miś i kilka zdań napisanych specjalnie dla konkretnej osoby.

Nie był to kosztowny prezent.

Po prostu kilka minut uwagi.

Ktoś może powiedzieć, że takie rzeczy nie zwiększają sprzedaży.

Prawdopodobnie ma rację.

Jednak po latach widzę, że kultura organizacyjna nie powstaje podczas prezentacji strategicznych.

Powstaje w codziennych relacjach.

W sposobie, w jaki słuchamy ludzi.

W tym, czy zauważamy ich wysiłek.

W tym, czy potrafimy podziękować.

W tym, czy znajdujemy kilka minut uwagi bez patrzenia w telefon.

Dobre zespoły nie powstają przypadkiem.

Budują je liderzy, którzy naprawdę interesują się ludźmi.

Bonus dla polskojęzycznych czytelników: twórczość własna, nie AI, czego nie można powiedzieć o obrazku poniżej wiersza :)

Dlaczego poświęcam na to czas?

Od czasu do czasu ktoś pyta mnie, dlaczego poświęcam czas na mentoring.

To uczciwe pytanie.

Każdy z nas ma własną firmę, własne cele i własne problemy.

Mógłbym wykorzystać ten czas na kolejne spotkanie biznesowe albo nowy projekt.

Z wiekiem coraz bardziej rozumiem jednak, że nie wszystko musi przynosić bezpośredni zwrot finansowy.

Niektóre działania przynoszą coś znacznie cenniejszego.

Poczucie sensu.

Poczucie wpływu.

Poczucie, że dzięki nam ktoś uniknął błędu, który kiedyś kosztował nas bardzo dużo.

Wierzę, że rozwój społeczności zaczyna się od pojedynczych ludzi.

Od jednej rozmowy.

Od jednego pytania.

Od godziny poświęconej komuś, kto dopiero zaczyna swoją drogę.

Na koniec

Z wiekiem patrzę na mentoring coraz prościej.

To nie jest program.

To nie jest strategia.

To zwykła ludzka odpowiedzialność.

Jeżeli życie czegoś mnie nauczyło, a moje doświadczenia mogą pomóc komuś innemu, warto się nimi podzielić.

Nie po to, żeby było łatwiej.

Po to, żeby cena niektórych lekcji nie była niepotrzebnie wysoka.

Bo mentor nie daje gotowych odpowiedzi.

Pomaga zadawać lepsze pytania.

A czasem przypomina, że nawet największy sztorm kiedyś mija.

Captain C 🚀